หินปูนในหลอดเลือดหัวใจ ตะกรันร้ายที่แปรงออกไม่ได้เหมือนฟัน

เราน่าจะรู้จักและคุ้นเคยกับ “หินปูนที่ฟัน” ที่เริ่มจากการทำความสะอาดฟันไม่ทั่วถึง จนมีคราบสะสมและแข็งตัว ต้องให้ทันตแพทย์ช่วยขูดออก

แต่รู้หรือไม่ว่า “หินปูนในหลอดเลือดหัวใจ” ก็สามารถเกิดขึ้นได้เช่นกัน และที่น่ากลัวกว่าเพราะเรา มองไม่เห็น ไม่เจ็บ และไม่มี “แปรงสีฟัน” ทำความสะอาดได้เหมือนที่ฟัน

🫀 หินปูนในหลอดเลือดหัวใจ เกิดขึ้นได้อย่างไร?

ลองนึกภาพว่าหลอดเลือดหัวใจคือท่อประปาที่ต้องทำงานตลอด 24 ชั่วโมง ซึ่งหลอดเลือดหัวใจนั้นทำหน้าที่ลำเลียงเลือดไปเลี้ยงกล้ามเนื้อหัวใจตลอดเวลา เมื่อเวลาผ่านไป ผนังหลอดเลือดอาจเกิดการอักเสบหรือบาดเจ็บเล็ก ๆ จากพฤติกรรมในชีวิตประจำวัน เช่น

• อาหารการกิน: การกินหวานจัด (น้ำตาลสูง) หรือแป้งขัดขาวเยอะ ๆ อาจส่งผลต่อกระบวนการอักเสบของหลอดเลือด เหมือนเราเอาของมีคมไปขูดผนังท่ออยู่ตลอดเวลา
• การพักผ่อนและความเครียด: การอดนอนหรือความเครียดสะสม อาจส่งผลต่อระบบฮอร์โมนและการหลั่งสารอักเสบออกมาทำลายผนังหลอดเลือดโดยที่เราไม่รู้ตัว
• ไขมันเลว (LDL): เมื่อผนังหลอดเลือดเกิดความเสียหาย ไขมัน LDL สามารถสะสมบริเวณผนังหลอดเลือดและเกิดเป็นคราบไขมัน

| เมื่อเกิดการอักเสบซ้ำ ๆ ร่างกายจะพยายาม “ซ่อมแซม” แผลเหล่านั้นด้วยการส่งแคลเซียมไปพอกทับไว้เพื่อไม่ให้ผนังหลอดเลือดปริแตก นานวันเข้าสิ่งเหล่านี้ก็แข็งตัวกลายเป็น “หินปูนในหลอดเลือดหัวใจ” เกาะแน่นจนท่อเลือดเริ่มตีบ แข็ง และเสี่ยงต่อโรคหัวใจในอนาคต

⚠️ หินปูนในหลอดเลือดหัวใจ ภัยเงียบที่อาจไม่แสดงอาการ

เมื่อ “ภัยเงียบ” มองไม่เห็นด้วยตาเปล่า จึงต้องมี CT Calcium Score

หนึ่งในความท้าทายของ หินปูนในหลอดเลือดหัวใจ คือมักไม่ก่อให้เกิดอาการในระยะแรก ไม่เจ็บ ไม่เตือนล่วงหน้า หลายคนยังใช้ชีวิตได้ตามปกติ จนกระทั่งหลอดเลือดตีบมากกว่า 70–80% ซึ่งอาจนำไปสู่กล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือดหรือหัวใจวายได้แบบไม่ทันตั้งตัว

CT Calcium Score คือเทคโนโลยีที่เข้ามาช่วยเราส่อง “คราบตะกรัน” นี้:

• เป็นการตรวจโดยใช้เครื่องเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ความเร็วสูง (CT Scan) เพื่อค้นหาหินปูนในหลอดเลือดหัวใจโดยเฉพาะ
• ไม่ต้องเจ็บตัว ไม่ต้องฉีดสี ไม่ต้องเจาะเลือด เพียงนอนนิ่ง ๆ ให้เครื่องสแกนไม่กี่นาที
• เป็นการตรวจที่ช่วยประเมินความเสี่ยงโรคหัวใจในระยะเริ่มต้น

เช็กระดับ “ความสะอาด” ของหลอดเลือดคุณ

หลังตรวจเสร็จ คุณจะได้คะแนน (Score) ที่บอกสถานะสุขภาพหัวใจ โดยทั่วไปคะแนนอาจแบ่งได้ดังนี้:

• 0 คะแนน: หลอดเลือดสะอาดกริ๊บ ไร้หินปูน
• 1 – 100 คะแนน: มีการสะสมของหินปูนเล็กน้อย เหมือนฟันที่เริ่มมีคราบเหลือง ควรรีบคุมอาหารและออกกำลังกาย
• 101 – 400 คะแนน: มีการสะสมของหินปูนในระดับปานกลาง ควรได้รับการประเมินและคำแนะนำจากแพทย์
• มากกว่า 400 คะแนน: มีการสะสมของหินปูนในระดับสูง ซึ่งอาจสัมพันธ์กับความเสี่ยงโรคหลอดเลือดหัวใจที่เพิ่มขึ้น

📝 การเตรียมตัวก่อนตรวจ CT Calcium Score

การตรวจนี้ “ง่ายกว่าที่คิด” และไม่ต้องเตรียมตัวยุ่งยากเลย:

• งดเครื่องดื่มที่มีคาเฟอีน ก่อนตรวจประมาณ 4-6 ชั่วโมง ควรงดชา กาแฟ น้ำอัดลม หรือเครื่องดื่มชูกำลัง เพราะเราต้องการให้หัวใจเต้นในจังหวะปกติและนิ่งที่สุด
• งดสูบบุหรี่ ก่อนตรวจอย่างน้อย 4 ชั่วโมง เพราะบุหรี่ทำให้หัวใจเต้นเร็วขึ้น
• ไม่ต้องงดน้ำและอาหาร คุณสามารถรับประทานอาหารมื้อเบา ๆ ได้ตามปกติ (เว้นแต่คุณหมอจะมีคำสั่งเฉพาะเจาะจง)
• สวมชุดสบาย ๆ และถอดเครื่องประดับที่เป็นโลหะบริเวณหน้าอกออก

ขั้นตอนการตรวจ ใช้เวลาเพียง “อึดใจเดียว”

1. ติดแผ่นขั้วไฟฟ้า (ECG) ที่หน้าอก
2. นอนบนเตียงเครื่อง CT Scan ซึ่งเป็นอุโมงค์ตื้น ไม่อึดอัด
3. กลั้นหายใจสั้น ๆ ประมาณ 5-10 วินาที
4. การสแกนใช้เวลาเพียง 10-15 นาที

หลังตรวจเสร็จ สามารถกลับไปใช้ชีวิตประจำวันได้ทันที ไม่ต้องนอนพักฟื้น และไม่ต้องกังวลเรื่องสารทึบแสง เพราะการตรวจนี้ “ไม่มีการฉีดสี” 

หินปูนที่ฟันยังขูดออกได้ แต่หินปูนในหัวใจ “ป้องกันง่ายกว่าแก้ไข” การตรวจ CT Calcium Score จะช่วยให้คุณรู้ตัวก่อนที่ท่อเลือดจะตันจนส่งสัญญาณอันตรายออกมา

นพ. ปริญญ์ วาทีสาธกกิจ (ว.25744)
แพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านอายุรศาสตร์โรคหัวใจ
ศูนย์หัวใจ โรงพยาบาลธนบุรี บำรุงเมือง