Banner 2 Banner 2
Share on

โรคซึมเศร้าพบได้ทั่วไป จากการสำรวจทางระบาดวิทยาโรคจิตเภทและปัญหาสุขภาพจิตของประเทศไทยเมื่อปี พ.ศ. 2546 พบว่าคนไทยอายุ 15-59 ปี ป่วยเป็นโรคซึมเศร้า (major depressive disorder) ร้อยละ 3.2 และโรค dysthymia ร้อยละ 1.18 แม้ว่าโรคนี้จะไม่ทำให้เสียชีวิตโดยตรง ยกเว้นผู้ป่วยฆ่าตัวตายสำเร็จ แต่ผู้ที่ป่วยด้วยโรคซึมเศร้าก็เกิดความพิการได้ และเป็นโรคที่ก่อให้เกิดความสูญเสียเป็นอันดับที่ 4 เมื่อวัดจากการสูญเสียปีสุขภาวะ (DALYs) และในปี ค.ศ. 2020 คาดว่าจะเลื่อนขึ้นเป็นอันดับ 2  ผู้ที่เข้ารับการรักษาในเวชปฏิบัติทั่วไปจำนวนไม่น้อยมีโรคซึมเศร้าเกิดร่วมกับโรคทางกายและโรคทางจิตเวชอื่นๆ แต่ไม่ได้รับการวินิจฉัยและรักษาอย่างเหมาะสม17 บุคลากรสาธารณสุข โดยเฉพาะแพทย์และพยาบาล จึงมีบทบาทมากขึ้นในการคัดกรองผู้ป่วยที่มาด้วยปัญหาซึมเศร้า และจำเป็นต้องมีความรู้เพื่อวินิจฉัยแยกโรค รวมถึงรักษาได้อย่างถูกต้อง

ความหมายเกี่ยวกับอารมณ์ที่ควรทราบ

Emotion คือ ความรู้สึกที่มีความซับซ้อนได้รับอิทธิพลจากจิตใจ ร่างกาย และพฤติกรรม

- Mood คือ ส่วนของ  emotion ซึ่งเป็นความรู้สึกที่อยู่ภายในและคงอยู่นาน ถ้ามีความผิดปกติรุนแรงอาจส่งผลกระทบต่อพฤติกรรมทุกด้าน รวมทั้งการรับรู้โรคภายนอก

- Affect หมายถึง ลักษณะอารมณ์ที่แสดงให้เห็นภายนอก บอกถึงระดับความรู้สึกภายในและบอกสภาวะอารมณ์ของบุคคลนั้นๆ โยที่ผู้อื่นสามารถสังเกตและประเมินได้ ส่วนใหญ่จะแสดงออกทางสีหน้า

ความเศร้าปกติ (normal sadness) เป็นอารมณ์ด้านลบ ซึ่งทางจิตวิทยาถือเป็นสภาวะอารมณ์ที่เกิดขึ้นเป็นครั้งคราวกับบุคคลทั่วไปทุกเพสทุกวัยเมื่อเผชิญกับการสูญเสีย ผิดหวัง หรือความรู้สึกอึดอัดทรมาน

ภาวะซึมเศร้า (depression) ต่างจากความเศร้าปกติตรงที่อาจไม่ได้เกิดจากเหตุการณ์จริงแต่อาจเกิดจากการคาดการณ์ล่วงหน้าหรือคิดไปเอง และถ้าเกิดจากเหตุการณ์สูญเสียจริงก็มักจะมีอาการเศร้ามากเกินควรและนานเกินไป ไม่ดีขึ้นแม้ได้รับกำลังใจหรืออธิบายด้วยเหตุผล มักรู้สึกด้อยค่า รู้สึกผิด อยากตาย และพบบ่อยว่ามีผลกระทบต่อหน้าที่การงาน กิจวัตรประจำวัน และการสังคมทั่วไป ในรายที่รุนแรงก็จะมีอาการทางกายด้วย เช่น มีความผิดปกติของการนอน (นอนมากเกินไปหรือนอนไม่หลับ) เบื่ออาหาร น้ำหนักลด หรืออยากอาหารมากขึ้น น้ำหนักเพิ่มขึ้น

โรคซึมเศร้า (depressive disorder) เป็นโรคทางจิตเวชชนิดหนึ่งที่พบได้บ่อยและเป็นปัญหาด้านสาธารณสุขที่สำคัญโรค ที่มีอารมณ์เศร้าเป็นอาการเด่น  ดังนั้นเมื่อพบผู้ป่วยมีอารมณ์ซึมเศร้า ให้ประเมินอาการอื่นๆที่พบร่วม และจะถือว่าเป็นโรคซึมเศร้าก็ต่อเมื่อมีอาการครบตามเกณฑ์การวินิจฉัยโรคซึมเศร้า ซึ่งในปัจจุบันเกณฑ์ในการวินิจฉัยที่ใช้อยู่ 2 ระบบ คือ The Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders 5th edition (DSM-V) และระบบมาตรฐานการจำแนกโรคระหว่างประเทศขององค์การอนามัยโลก ฉบับที่ 10 (The international Classification of Diseases 10th  revision ; ICD-10)

โดยในประเทศไทยใช้ทั้ง 2 ระบบ โดยในด้านการเรียนการสอน และการให้การวินิจฉัยโรค จะยึดถือตามระบบDSM-V เป็นหลัก เช่นเดียวกับในสากลนิยม ส่วนในด้านการระบาดวิทยาและการวางแผนการใช้ทรัพยากรสาธารณสุข จะใช้การบันทึกรหัสโรคตาม ระบบ ICD-10 ซึ่งในบทความนี้จะกล่าวถึงโรคซึมเศร้า ตามระบบ DSM-V และเนื่องจากกลุ่มโรคซึมเศร้า (Depressive disorders) ประกอบด้วยหลายโรคย่อย ที่แตกต่างกันตามเกณฑ์การวินิจฉัยและสาเหตุรวมถึงพยาธิสรีรวิทยาของการเกิดโรค แต่ในที่นี้จะขอกล่าวถึงโรคที่พบบ่อยในกลุ่มโรคนี้ คือ โรคซึมเศร้า (Major depressive disorder) และ โรคซึมเศร้าเรื้อรัง (Persistent depressive disorder/dysthymia)

บทความโดย :

นพ.พิทยา พิสิฐเวช
ศูนย์ตรวจสุขภาพ โรงพยาบาลธนบุรี บำรุงเมือง

 

 

Related Content
Drive Thru Covid-19 Test
Drive Thru Covid-19 Test
Drive Thru เปิดให้บริการ 8.00 - 16.00 น. (หรือจนกว่าจะครบจำนวน)
การคัดกรองอสุจิด้วยวิธีการ MACS Sperm
การคัดกรองอสุจิด้วยวิธีการ MACS Sperm
MACS Sperm (Magnetic activated cell sorting Sperm) เป็นวิธีการคัดเลือกเชื้ออสุจิตัวที่แข็งแรงสมบูรณ์
การรักษาโรคข้อเข่าเสื่อม
การรักษาโรคข้อเข่าเสื่อม
เสียงกรอบแกรบตอนเดิน อาการปวดเสียงข้อเข่า ไปจนถึงการมีข้อเข่ายึดติด นี่คือสาเหตุที่โรคข้อเข่าเสื่อมทำให้คุณภาพชีวิตของเราแย่ลงโดยไม่รู้ตัว
โรคข้อเข่าเสื่อม โรคกวนใจวัยรุ่นเก๋า
โรคข้อเข่าเสื่อม โรคกวนใจวัยรุ่นเก๋า
กรอบแกรบ เสียงน่ารำคาญเวลาเดิน หรืออาการปวดเข่ามักมาเยือนเมื่ออายุมากขึ้น
โรคข้อเข่าเสื่อม ดูเหมือนเป็นโรคที่พบได้บ่อย สาเหตุและอาการที่แท้จริงของโรคข้อเข่าเสื่อมเป็นอย่างไร