ขูดหินปูน ต้องทำบ่อยแค่ไหน หากปล่อยทิ้งไว้ไม่รักษา อันตรายกว่าที่คิด

หลายคนอาจคิดว่าการดูแลช่องปาก แค่แปรงฟันเช้า–เย็นก็เพียงพอแล้ว แต่ในความเป็นจริง “หินปูน” เป็นปัญหาที่สามารถสะสมได้แม้จะแปรงฟันเป็นประจำ และหากปล่อยทิ้งไว้นาน อาจนำไปสู่โรคเหงือก ฟันโยก หรือการสูญเสียฟันได้ในอนาคต

ขูดหินปูน จึงเป็นหนึ่งในขั้นตอนสำคัญของการดูแลสุขภาพช่องปาก ที่ช่วยกำจัดคราบหินปูนและลดการสะสมของเชื้อแบคทีเรียบริเวณผิวฟันและขอบเหงือก

อีกหนึ่งความเข้าใจผิดที่พบบ่อย คือ “ขูดหินปูนแล้วฟันจะบางลง” ทั้งที่จริงแล้ว การขูดหินปูนไม่ได้ทำให้เนื้อฟันสึก แต่เป็นการกำจัดคราบหินปูนที่เกาะแน่นบนผิวฟันออก เพื่อช่วยลดความเสี่ยงของเหงือกอักเสบ กลิ่นปาก และโรคปริทันต์ในระยะยาว

คราบหินปูนเกิดขึ้นได้อย่างไร

หินปูน หรือคราบหินน้ำลาย (Dental Calculus) เกิดจากคราบจุลินทรีย์ (Plaque) ที่สะสมอยู่ตามผิวฟัน ซอกฟัน และบริเวณขอบเหงือก

โดยเฉพาะในจุดที่ทำความสะอาดได้ยาก เช่น

ด้านในฟันล่างหน้า
ซอกฟัน
บริเวณขอบเหงือก

เมื่อคราบเหล่านี้สะสมรวมกับแร่ธาตุในน้ำลาย จะค่อย ๆ แข็งตัวจนกลายเป็น “หินปูน” ที่เกาะแน่นบนผิวฟัน

เมื่อเกิดหินปูนแล้ว จะไม่สามารถแปรงออกได้ด้วยตัวเอง จำเป็นต้องให้ทันตแพทย์ใช้เครื่องมือเฉพาะทางในการขูดออกเท่านั้น

ทำไมต้องขูดหินปูน

การขูดหินปูน (Dental Scaling) คือการทำความสะอาดคราบหินปูนและคราบจุลินทรีย์ที่เกาะอยู่บนผิวฟัน รวมถึงบริเวณใต้ขอบเหงือก เพื่อลดการสะสมของเชื้อแบคทีเรียซึ่งเป็นสาเหตุสำคัญของโรคในช่องปาก

ข้อดีของการขูดหินปูน

ลดกลิ่นปาก
ลดการอักเสบของเหงือก
ช่วยให้เหงือกแข็งแรงขึ้น
ลดโอกาสเกิดโรคปริทันต์อักเสบ
ช่วยป้องกันฟันโยกและการสูญเสียฟันในระยะยาว

5 อันตราย หากไม่ยอมขูดหินปูนตามกำหนด

หากปล่อยให้หินปูนสะสมหนาขึ้นเรื่อย ๆ แบคทีเรียในคราบหินปูนจะก่อให้เกิดกระบวนการอักเสบ สารที่เกี่ยวข้องในกระบวนการอักเสบจะถูกปล่อยออกมาทำลายเหงือกและกระดูกรอบฟัน จนเกิดปัญหาต่าง ๆ ตามมา ดังนี้

1. เหงือกอักเสบและเหงือกร่น

หินปูนสามารถแทรกตัวอยู่ใต้ขอบเหงือก ทำให้เหงือกบวมแดง อักเสบ และค่อย ๆ ร่นลงจนเห็นรากฟัน ส่งผลให้เสียวฟันได้ง่ายขึ้น

2. โรคปริทันต์อักเสบ (Periodontitis)

เป็นโรคที่รุนแรงกว่าเหงือกอักเสบ เพราะจะมีการทำลายกระดูกรอบ ๆ ที่รองรับรากฟันร่วมด้วย ทำให้ฟันโยก และอาจสูญเสียฟันได้ในที่สุด

3. กลิ่นปากเรื้อรัง

แบคทีเรียในคราบหินปูนเป็นหนึ่งในสาเหตุสำคัญของกลิ่นปากเรื้อรัง ซึ่งการแปรงฟันหรือใช้น้ำยาบ้วนปากเพียงอย่างเดียวอาจไม่สามารถแก้ปัญหาที่ต้นเหตุได้

4. เลือดออกขณะแปรงฟัน

หากมีเลือดออกตามไรฟันบ่อย ๆ อาจเป็นสัญญาณเริ่มต้นของการเริ่มมีการอักเสบของเหงือก ไม่ควรปล่อยทิ้งไว้

5. เพิ่มความเสี่ยงต่อโรคทางระบบ

งานวิจัยหลายฉบับพบว่า การอักเสบและการติดเชื้อในช่องปากสัมพันธ์กับโรคทางระบบอื่น ๆ เช่น โรคหัวใจ หรือการควบคุมระดับน้ำตาลในผู้ป่วยเบาหวาน

ขูดหินปูน เจ็บไหม

ปัจจุบันการขูดหินปูนมักใช้เครื่องมือระบบคลื่นความถี่สูง (Ultrasonic Scaler) ซึ่งช่วยสลายและกำจัดคราบหินปูนได้อย่างรวดเร็ว โดยไม่ทำลายเคลือบฟัน

บางคนอาจรู้สึกเสียวฟันเล็กน้อย โดยเฉพาะในกรณีที่มีหินปูนสะสมจำนวนมาก เหงือกร่น หรือมีเหงือกอักเสบอยู่ก่อนแล้ว แต่โดยรวมถือเป็นหัตถการที่ปลอดภัยและใช้เวลาไม่นาน

ควรขูดหินปูนบ่อยแค่ไหน

โดยทั่วไปแนะนำให้พบทันตแพทย์เพื่อตรวจสุขภาพช่องปากและขูดหินปูนทุก 6 เดือน หรืออย่างน้อยปีละ 1–2 ครั้ง

อย่างไรก็ตาม ความถี่ในการขูดหินปูนอาจแตกต่างกันในแต่ละคน ขึ้นอยู่กับปัจจัยต่าง ๆ เช่น

ปริมาณหินปูนสะสม
พฤติกรรมการดูแลช่องปาก
การสูบบุหรี่
ภาวะเหงือกอักเสบหรือโรคปริทันต์

ทันตแพทย์จะเป็นผู้ประเมินและแนะนำช่วงเวลาที่เหมาะสมสำหรับแต่ละบุคคล

วิธีลดการเกิดหินปูนในชีวิตประจำวัน

แม้หินปูนจะเกิดขึ้นได้ตามธรรมชาติ แต่สามารถลดการสะสมได้ด้วยการดูแลช่องปากอย่างสม่ำเสมอ โดยการแปรงฟันอย่างน้อยวันละ 2 ครั้ง และใช้ไหมขัดฟันเป็นประจำ ร่วมกับพบทันตแพทย์เพื่อตรวจสุขภาพช่องปากอย่างสม่ำเสมอ